Nguồn gốc và giá trị đặc trưng của mỳ Chũ

Mỳ Chũ có xuất xứ từ xã Nam Dương (huyện Lục Ngạn, Bắc Giang), nơi có điều kiện thổ nhưỡng đặc biệt và truyền thống làm mỳ lâu đời. Nhờ sự kết hợp hài hòa giữa khí hậu, nguồn nước sạch và giống gạo địa phương, sợi mỳ nơi đây mang hương vị khác biệt so với nhiều vùng sản xuất khác.

Điểm làm nên thương hiệu mỳ Chũ chính là loại gạo Bao Thai Hồng – một giống gạo đặc sản có độ thơm tự nhiên, dẻo vừa phải và giàu giá trị dinh dưỡng. Khi được chế biến thành mỳ, gạo cho sợi mỳ có độ trong, độ dai và không bị nát khi nấu.

Nhiều gia đình ở Lục Ngạn đã gắn bó với nghề làm mỳ qua nhiều thế hệ, tạo nên bản sắc riêng của vùng đất này. Mỳ Chũ vì thế không chỉ là sản vật, mà còn là biểu tượng văn hóa địa phương.

Quy trình làm mỳ Chũ – sự kết hợp giữa truyền thống và kỹ thuật thủ công

Chọn nguyên liệu

Để có được mẻ mỳ đạt chuẩn, người thợ phải chọn loại gạo đúng vụ, hạt tròn và thơm. Gạo được vo sạch, ngâm đủ thời gian để tạo độ mềm trước khi xay thành bột nước.

Lọc bột và tráng bánh

Bột được lọc nhiều lần để loại bỏ tạp chất, sau đó tráng thành từng lớp bánh mỏng. Đây là công đoạn quan trọng đòi hỏi kinh nghiệm, bởi độ dày bánh quyết định độ dai và độ trong của sợi mỳ.

Phơi nắng tự nhiên

Bánh sau khi tráng được mang ra phơi dưới nắng tự nhiên. Chính ánh nắng đặc trưng của vùng Lục Ngạn tạo nên độ giòn và độ khô tự nhiên mà không cần chất bảo quản.

Cắt sợi và đóng gói

Khi bánh đạt độ giòn, người thợ sẽ cắt thành từng sợi đều nhau, sau đó phơi lại lần cuối trước khi đóng gói. Thành phẩm có màu trắng ngà, sợi mỳ mảnh, thơm nhẹ và giữ được độ dai khi chế biến.

Cách bảo quản mỳ gạo Chũ

Vì mỳ đã được phơi khô nên có thời gian bảo quản lâu hơn các loại mỳ tươi. Sau khi dùng xong nên đóng chặt túi và bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh sự tiếp xúc trực tiếp của ánh nắng mặt trời. Chú ý không dùng tay ướt để lấy mỳ khiến phần mỳ còn lại bị dính nước, mềm ra và nhanh chóng hư hỏng. Có thể bảo quản mỳ trong hòm gạo để mỳ luôn được khô ráo, tránh ẩm mốc vào những ngày mưa lớn hoặc ngày độ ẩm không khí lên cao.

Sự phát triển và đổi mới của nghề làm mỳ Chũ

Trong những năm gần đây, nhiều cơ sở sản xuất tại Lục Ngạn đã đầu tư máy móc hiện đại nhằm tăng năng suất nhưng vẫn giữ nguyên các công đoạn thủ công quan trọng. Không ít cơ sở đạt chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, đạt chứng nhận OCOP 3–4 sao.

Bên cạnh mỳ truyền thống, các sản phẩm cải tiến như mỳ gạo lứt, mỳ ngũ sắc, mỳ gạo nguyên cám… cũng được đưa vào sản xuất nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng.

Nhờ sự đổi mới này, mỳ Chũ không chỉ trở thành đặc sản nổi tiếng trên toàn quốc mà còn được xuất khẩu sang nhiều thị trường như Hàn Quốc, Nhật Bản và châu Âu.